به استناد قانون «معافیت از پرداخت سهم بیمه کارفرمایان کارگاههای تا سقف پنج نفر» و به دلیل ساماندهی وضعیت بیمه کارگران کارگاههای کوچک، کارفرمایان این کارگاهها از پرداخت حق بیمه معاف هستند اما ظاهرا برخی از این کارگاهها به دلایلی که بخش عمده آن هراس از شناسایی و پرداخت مالیات عنوان میشود، کارگران خود را بیمه نمیکنند.
این کارگاههای ناشناخته که اصطلاحاً به کارگاههای زیر زمینی معروف هستند به دلیل ضعف نظارتی تاکنون شناسایی نشده اند.
هر چند معیار دقیقی از تعریف کارگاهها وجود ندارد اما معمولا واحدهای با کمتر از 10نفر کارگر «کوچک»، واحدهای 50تا 100نفر کارگر «متوسط» و واحدهای بالای 100نفر کارگر در دسته بندی بنگاههای بزرگ قرار میگیرند که بر اساس اظهارات مسئولان، کارگاههای کوچک بخش عمدهای از کل کارگاههای کشور را شامل میشوند به طوریکه در جلسات خصوصی تعیین مزد سالانه، مسئولان دولتی معمولا عنوان میکنند حدود 70درصد از کارگاههای کشور زیر 10نفر هستند.
در عین حال طبق قانونی که در سال 1362تحت عنوان «قانون معافیت از پرداخت سهم بیمه کارفرمایانی که حداکثر 5نفر کارگر دارند» مورد تصویب قرار گرفت و همچنان جاری است، مقرر شد از آغاز همان سال، کارفرمایان تمام کارگاههای تولیدی و صنعتی و فنی تا میزان 5نفر، از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما معاف شوند و دولت نیز مکلف بود هزینه مورد نیاز برای پرداخت حق بیمه کارفرمایان این کارگاهها را در بودجههای سنواتی منظور و پیش بینی کند.